Valpreventie ouderen: wat ik zag bij Jan (en waarom dit ons allemaal aangaat)

Afgelopen week las ik het nieuws: opnieuw een recordaantal 65-plussers is gevallen — vooral mannen. Valpreventie ouderen lijkt ineens overal te spelen, maar in de behandelkamer zie ik het al jaren. Laat me je meenemen in een korte casus (natuurlijk anoniem), omdat dit precies laat zien waar het mis kán gaan en hoe het beter kan.

“Het gaat wel weer over”… tot het níet meer overgaat

Jan (72) kwam binnen met een zere voorvoet. “Het is vooral vervelend met wandelen,” zei hij. In het gesprek vertelde hij dat hij de laatste maanden een paar keer “net niet” gevallen was. Hij lachte het weg. Zijn partner Els schoof onrustig op haar stoel:

“Ik zie dat je vaker aan de tafelrand grijpt als je opstaat.”

Tijdens het onderzoek bleek: stijve gewrichten, minder gevoel onder de voorvoet en tenen en schoenen met een zachte hielkap (contrefort) die bijna geen steun gaf. Niks bijzonders, zou je zeggen. Maar samen bij elkaar? Dat is precies die stille optelsom die ik vaak zie vóór een val.

De stille optelsom

Vallen is zelden één grote oorzaak. Het is meestal een rijtje kleintjes:

• nèt iets minder beweging in de voet
• nèt iets minder gevoel in de tenen (zeker bij diabetes of zenuwklachten)
• nèt iets teveel versleten of te ruime schoenen
• nèt iets minder vertrouwen om buiten te lopen

En dan is één gladde of ongelijke stoeptegel genoeg. Valpreventie ouderen begint dus met kleine signalen serieus nemen. Je hoeft geen alarmbel te luiden; wèl even stilstaan.

Wat we met Jan deden (en wat jij hieraan hebt)

We deden een korte valrisicoscreening: balans, looppatroon, schoenencheck. Geen uren testen; gewoon gericht kijken. Uitkomst: vooral stabiliteit en schoeisel. We kozen voor stevigere schoenen (hielsluiting!), een kleine correctie met zolen en drie simpele oefeningen. Vooral die oefeningen gaven Jan het gevoel: ik kan hier zélf iets aan doen.

Na drie weken appte Els: “Hij loopt weer naar de bakker zonder mij. Nog geen bijna-val gehad.” Dat is waarom ik dit werk zo graag doe.

Wat jij eraan hebt? Misschien herken je jezelf in Jan. Misschien ben jij de “Els” in iemands leven. In beide gevallen kun je vandaag al beginnen.

Voor 65+: klein beginnen is groot winnen

• Loop eens bewust door huis: waar ben je onzeker? Trap? Drempel?
• Kijk naar je schoenen. Klapper je bij de hiel? Is het profiel glad? Buigt de zool in het midden in plaats van bij de bal van de voet?
• Neem je tijd. Opstaan, draaien, eerste stappen — rustig opbouw helpt meer dan je denkt. (Of zoals ik vaak in de wachtruimte al zeg: zet eerst het landingsgestel er goed onder.)
• Doe drie keer per week een “voet-enkel-minuut”: 10× op je tenen, 10× op je hielen, 20 seconden op één been (met aanrecht of tafel binnen handbereik).

Valpreventie ouderen is geen topsport. Het is onderhoud.

Voor naasten: zo begin je het gesprek zonder gedoe

Veel 65-plussers willen niemand “lastigvallen”. Herkenbaar? Probeer dit:

• Koppel het aan wat iemand wíl blijven doen: “Ik wil dat je lekker naar de markt kan blijven.”
• Houd het licht: “Zullen we je schoenen even laten checken? Kost niets om te kijken.”
• Bied hulp aan in plaats van advies: “Ik loop mee, dan maken we er een rondje van.”

En ja, vraag gerust door. Je ziet vaak meer dan de ander voelt.

Maar… is dit niet gewoon ouder worden?

Eerlijk: ouder worden voel je in je lijf. Maar vallen hóéft daar geen deel van te zijn. Het goede nieuws is dat kleine aanpassingen vaak snel effect hebben. Bij Jan zat het ‘m niet in een rollator of grote ingrepen. Het zat in bewustwording, betere schoenen en gericht oefenen… plus iemand die meekijkt.

Wat wij als podotherapeut concreet voor je doen

• We checken balans, looppatroon en enkel-beweeglijkheid in één kort consult.
• We beoordelen schoenen en adviseren nuchter: wat laat je staan, wat is slim om te dragen.
• Als het helpt, maken we zolen of kleine correcties voor meer stabiliteit.
• Je krijgt duidelijke, haalbare oefeningen mee. Niet honderd, maar drie die je wél doet.
• En als we méér moeten weten (bijv. duizeligheid, medicatie, zicht), schakelen we — met jouw toestemming — snel met huisarts, fysio of ergotherapie. Valpreventie ouderen is teamwerk.

Herken je iets?

Klik hieronder om een afspraak te maken of bel ons even als je eerst wilt overleggen. En onthoud: het begint niet bij angst voor vallen, maar bij vrijheid om te blijven doen wat belangrijk is. Dat is waar valpreventie ouderen voor staat.